Zrób dziś jedną rzecz, zanim wyjdziesz z psem na spacer: przyłóż dłoń do asfaltu i potrzymaj ją tam 7 sekund. Nie dasz rady? To Twój pies też nie da rady – tylko że on nie ma butów i nie umie Ci tego powiedzieć.
Koniec lipca, za oknem ponad trzydzieści stopni, a w lecznicach w całej Polsce trwa sezon na jeden i ten sam dramat: przegrzanie. Co roku wygląda tak samo – opiekun kochający psa nad życie, jedna zła decyzja podjęta w dobrej wierze i wyścig z czasem. Ten tekst jest po to, żebyś w tym wyścigu wystartowała wcześniej niż większość. Albo w ogóle nie musiała startować.
Dlaczego pies przegrzewa się szybciej niż Ty
Ty pocisz się całym ciałem – pot paruje i chłodzi skórę. Pies tego systemu praktycznie nie ma. Gruczoły potowe ma głównie w opuszkach łap, a niemal całe chłodzenie załatwia dyszeniem: wymianą gorącego powietrza na chłodniejsze przez język i drogi oddechowe.
I tu jest haczyk: dyszenie działa, dopóki powietrze wokół jest chłodniejsze niż pies. W nagrzanym aucie, na rozżarzonym betonie, w pełnym słońcu bez cienia – ten mechanizm po prostu przestaje działać. Pies nie „przesadza" i nie „marudzi". Pies fizycznie nie ma czym się schłodzić.
Dlatego zapamiętaj zasadę, która brzmi brutalnie, ale ratuje życie: jeśli Tobie jest gorąco, psu jest goręcej.
Kto jest w grupie ryzyka (czyli komu upał szkodzi podwójnie)
- psy z krótkim pyskiem (mopsy, buldogi francuskie i angielskie, boksery, pekińczyki) – ich drogi oddechowe są tak skrócone, że dyszenie chłodzi ledwo-ledwo,
- seniorzy i szczenięta,
- psy z nadwagą,
- psy z gęstą lub ciemną sierścią,
- psy z chorobami serca i dróg oddechowych.
Jeśli Twój pies jest na tej liście, wszystkie zasady z tego tekstu obowiązują go w wersji „na ostro" – mniej, krócej, wcześniej rano.
Trzy pułapki, w które wpadają najlepsi opiekunowie
Pułapka 1: „tylko na chwilę zostawię go w aucie". Nie ma „na chwilę". W upalny dzień temperatura w zaparkowanym samochodzie rośnie o kilkanaście stopni w kilka minut – uchylone okna prawie nic nie zmieniają. Pies zamknięty w aucie może umrzeć w kwadrans. Jeśli widzisz cudzego psa zamkniętego w rozgrzanym aucie – dzwoń pod 112.
Pułapka 2: spacer „jak zwykle", tylko że w południe. Asfalt w słońcu nagrzewa się do ok. 60°C – to temperatura, w której opuszki łap dosłownie się parzą. Stąd test 7 sekund z początku tego tekstu. W upały spacery przenosimy na wczesny ranek i późny wieczór, w środku dnia – tylko krótkie wyjście na siku, najlepiej po trawie i w cieniu.
Pułapka 3: „on tak kocha aportować". Kocha. I będzie aportował z entuzjazmem do momentu, w którym zasłabnie, bo psy nie mają czujnika „dość". W upał to Ty jesteś tym czujnikiem: zero intensywnych zabaw, biegania przy rowerze i treningów w ciągu dnia.
Jak wygląda przegrzanie: od „coś jest nie tak" do stanu zagrożenia życia
Przegrzanie nie spada z nieba – ono narasta. I na początku daje się zatrzymać domowymi środkami, dlatego tak ważne jest wyłapanie wczesnych sygnałów.
Faza wczesna (reaguj natychmiast):
- dyszenie dużo intensywniejsze niż zwykle, którego odpoczynek nie uspokaja,
- gęsta ślina, ślinotok,
- mocno czerwone dziąsła i język,
- niepokój albo przeciwnie – nagłe spowolnienie, szukanie cienia, kładzenie się na ziemi.
Faza zaawansowana (to już udar cieplny – zagrożenie życia):
- oddech bardzo szybki i płytki,
- dziąsła ciemnoczerwone albo wręcz sine,
- chwiejny chód, dezorientacja,
- wymioty, biegunka,
- drgawki, utrata przytomności.
Pierwsza pomoc: 5 minut, które decydują
- Natychmiast przerwij wszystko i przenieś psa do cienia – najlepiej w przewiewne miejsce albo do chłodnego pomieszczenia.
- Chłodź wodą – chłodną, ale NIE lodowatą. Lodowata woda gwałtownie obkurcza naczynia krwionośne i zamiast pomóc, dodatkowo obciąża układ krążenia. Polewaj albo przykładaj mokre ręczniki tam, gdzie skóra jest cienka: brzuch, pachwiny, pachy, łapy. Bieżąca, letnia woda (prysznic, wąż ogrodowy) – jeszcze lepiej.
- Zwiększ ruch powietrza – wentylator, nawiew w aucie, przeciąg. Parowanie plus przepływ powietrza to najskuteczniejszy duet chłodzący.
- Zaproponuj wodę do picia małymi porcjami. Nie wlewaj na siłę – pies półprzytomny może się zachłysnąć.
- Jedź do weterynarza. Zawsze. Nawet jeśli psu się poprawiło. Udar cieplny potrafi uszkodzić narządy wewnętrzne i układ krzepnięcia z opóźnieniem: pies wygląda dobrze wieczorem, a w nocy zaczyna się dramat. Kontrola po przegrzaniu to nie nadgorliwość, to standard.
Po drodze do lecznicy zadzwoń i uprzedź, że jedziecie – zespół przygotuje się na Wasze przyjęcie.
A koty? Dwa słowa o cichych dramatach za firanką
Koty znoszą upał trochę lepiej niż psy, ale lato ma na nie swoją własną pułapkę – i to nie tę, o której myślisz.
Uchylone okno. Wietrzysz mieszkanie, kot próbuje wyjść przez szparę uchylonego okna, klinuje się w niej na wysokości brzucha – i wisi. Ucisk na brzuch odcina dopływ krwi do tylnej części ciała; wystarczy kilkanaście minut, żeby skończyło się niedowładem tylnych łap albo odejściem kota. Weterynarze mają na to osobną nazwę: syndrom okna uchylnego. Zasada jest jedna – kot nigdy nie zostaje sam w pomieszczeniu z uchylonym oknem. Siatka w oknach albo specjalne kratki do okien uchylnych kosztują kilkadziesiąt złotych i zamykają temat.
Poza tym: świeża woda w kilku miejscach (koty piją mało i niechętnie – w upał to się mści), dostęp do chłodnych płytek w łazience i spokój. Kot sam znajdzie najchłodniejszy kafelek w domu, ma do tego talent.
Ściąga na lodówkę
Najważniejsze zasady na upały w jednej kartce – wydrukuj i powieś na lodówce.
- Profilaktyka: spacery rano i wieczorem · test 7 sekund na asfalcie · woda i cień zawsze dostępne · zero intensywnego ruchu w ciągu dnia · pies NIGDY nie zostaje w aucie · kot NIGDY sam przy uchylonym oknie.
- Wczesne objawy przegrzania: nienormalnie intensywne dyszenie · ślinotok · czerwone dziąsła · szukanie cienia → cień, chłodna woda na brzuch i łapy, przewiew.
- Udar (zagrożenie życia): płytki szybki oddech · sine dziąsła · chwianie się · wymioty · drgawki → chłodzisz i JEDZIESZ DO WETERYNARZA. Nawet jeśli się poprawi – jedziesz.
Ten poradnik powstał w Opatulo. Właśnie kończymy pracę nad kursem online pierwszej pomocy dla opiekunów psów – takim, po którym w sytuacji jak wyżej działasz z automatu, zamiast szukać z drżącymi rękami.
Dowiedz się o kursie
